Por: Marciano Ramos Moreira*
Era un bes na Republika di Banana, organizadu kanpionatu mundial di boksi. Partisipantis di kanpionatu staba nun apart-otel. Partisipantis di kanpionatu staba agrupadu 3, 3 pa apartamentu. Kada apartamentu, tipu dupleksi, tenba: na pizu di riba, 3 kuartu ku kaza di banhu individual; i, na pizu di baxu, sala di vizita i kuzinha.
Na un di kes apartamentu, podu 3 atleta: 1 Kabuverdianu, 1 Japunes i 1 Purtuges. Kantu enpregadu di otel leba-s pa apartamentu, aviza-s:
– Kuartus di es apartamentu ta kustuma ten furmiga. Nhos debe toma pruvidensias.
– Ka nhu fadiga, N ben priparadu. – kudi Japunes.
Kes otu 2 (Kabuverdianu i Purtuges), un poku trapadjadu ku kuza ki Japunes fla, faze sinal pa enpregadu di otel ka fadiga.
Na palmanhan di dia siginti, Kabuverdianu, Japunes i Purtuges nkontra, na ora konbinadu, na kuzinha pa toma kafe. Dentu kel, txiga enpregadu di otel pa ben traze pikenu-almosu:
– Bon dia! Kafe!
– Bon dia! Obrigadu! – ospidis faze koru.
– Furmiga ka xatia-nhos di noti? – purgunta enpregadu.
– Nau! – ospidis faze koru.
– Stranhu! Desdi ki N sa ta trabadja nes apart-otel li, es e primeru bes ki ospidis ka sa ta kexa di furmiga! Furmigas ta morde-s, ka ta dexa-s durmi noti. Es ta manxe ku korpu xeiu di sinais di pikadas!
Ospidis labanta kamiza pa enpregadu pode konfirma ma ses korpu ka tene sinais di pikadas. Kantu enpregadu odja ma ospidis ka teneba sinais di pikadas di furmiga, enpregadu purgunta:
– Mas ki pruvidensias ki nhos toma propi?
Primeru risponde Japunes:
– Ami, N ben di nha tera ku insetisida pabia, antis di N ben, N le txeu sobri es pais, di manera ki N sabeba di es prublema di furmiga. Purtantu N fitxa tudu kabu, N pulveriza insetisida. N sai, N dexa kuartu fitxadu duranti 15 minutu. Dipos, N bai, N abri tudu kabu, N torna sai, N dexa kuartu ventila duranti 25 minutu. Na fin, N bai pa kuartu, N fitxa tudu kabu, N deta. Duranti noti, N ka xinti nada ta perturba-m.
– Odja Japunes ku se disiplina! Nes storia, bu perde un monti di tenpu ta le la Japon i ta spera li na Republika di Banana pa bu kunsa durmi. Mi, N ka perde ninhun minutu. Tenpu, N meste pa treina, Japunes! Nos, Purtugezis, nos e bon na inpruviza! Kantu N fladu di es prublema di furmiga, N disidi ka toma banhu nes ultimus dia antis di N ben pa Republika di Banana. I prontu! Kantu N tra bota, xule toma kuartu! N odja furmigas, na fila indianu, ta sai numa forsa! Es sai moku!
– Anos, Kabuverdianus, nos e rei di bon na diplomasia. Kantu N txiga kuartu, N fla furmigas mantenha ku tudu morabeza di Kabu Verdi. Furmigas fika intrigadu. Un furmiga purgunta-m:
– Abo e di undi propi?!
– Kabu Verdi.
– Kabu Verdi?! Nunka N obi ta fladu di es pais li. Undi ki el ta fika?
– Kabu Verdi e un arkipelagu ki ta fika na meiu di Atlántiku, frenti kel pontu mas osidental di Kontinenti Afrikanu.
– Ki prudutus ki nhos ta pruduzi na agrikultura?
– La, nu ka ta pruduzi nada. Kabu Verdi ta fika dianti di Dizertu di Saará – maior dizertu di es planeta. Dja ten mas di 20 anu ki ka sa ta txobe dretu!
– Mas nhos ta vive di kuze?
– Nu ta vive di furmiga! Pabia disu ki N sta rei di sabi ku nhos! Oh, forti sabi!!! Dja N atxa txeu furmiga li na Republika di Banana! Nu ta nheme furmiga asadu timenti es sta berdi. Nu ta kume-s ilhadu na un kuza ki nu ta txoma frijidera! Nu ta kume-s piladu na un kuza ki nu ta txoma pilon. Nu ta kume-s muidu na un kuza ki nu ta txoma muinhu! Enfin, nu ta mete-s na bariga di tudu manera na kafe, almosu i janta.
Kabuverdianu kontinua ta da enpregadu di otel sklaresimentu:
– Kantu N kaba di splika kes furmiga nos gastronomia, es fika tudu ta treme di medu sima bara berdi! Kel ora me, un di kes furmiga da ataki, more seku rusu. Dipos di txeu negosiason diplomatiku, N dexa kes otu tudu ba interu!
Sapatinha ribera riba, sapatinha ribera baxu, kenha ki sabe mas, konta midjor!
Marsianu nha Ida padri Nikulau Ferera
