Por: Marciano Ramos Moreira*
Kel dia, festa staba sabi! Festa bedju, tudu ku toki! Staba la midjor kantador di zona akonpanhadu pa un monti di tokadoris: 1 di rabeka, 2 di violon, 1 di kavakinhu i 1 di xukalhu! Era 50º aniversariu di kazamentu di Txontxon ku Nhanha di Bia! Fidjus i netus, parentis i amigus, tudu staba la ta pinta manta! So sabura!
Sima pexi na agu, staba Txontxon ku Nhanha. So ta ri ku kunpanheru. Ta pega kunpanheru na mon manenti pa bai pa meiu di sala da un pe di badju! Ta lanbuxa na kunpanheru bu ta fla noivus ki kaba di kaza. Txontxon ku Nhanha, kel dia, sa ta mostraba tudu algen ki staba la prizenti, ma era pusivel 2 pesoa kontinua ta kre kunpanheru txeu dipos di pasa tantu tenpu djuntu!
Txiku di Nhonho, amigu di infansia di Txontxon, ben di lonji pa kel festa di bodas di oru. Kantu Txiku odja kel kazal karapatidu na kunpanheru ton apaixonadu, el ka rizisti:
– Txontxon, ben konta-nu es segredu li propi! Modi ki nhos faze pa mante asezu xama di paixon duranti es 50 anu?!
– Nha grandi amigu Txiku, segredu e sinplis: nos, nu ka diskuti ku kunpanheru nunka! Kada un sabe se lugar. Ti ki N da ordi, debe kunpridu. – kudi, Txontxon ku ar di prufesor.
– Na?! Ka bu fla-m ma, nes 50 anu djuntu, nhos ka tranka gera ku kunpanheru nunka?!
– Nen un batinbora! – konfirma, Nhanha enkuantu Txontxon, dja ku uns 2 kopu na korpu, sa ta nbrasaba-el dianti di tudu konvidadu di un manera ton apaixonadu ki sa ta dexaba Nhanha ku burgonha.
– Sima nos mudjeris e disparatenta?! N ka ta akredita propi! – purfia, Txiku.
– Bu pode skrebe ku kaneta di tinta permanenti kuza ki es Txontxon sa ta fla-bu: nha mudjer prende lison ki N da-l na primeru dia di kazamentu i nunka mas N ka xinti nisisidadi di da-l un ki-nau! – riforsa, Txontxon.
– Lison?! Ki lison? – purgunta, Txiku ku odju ragaladu di kuriozidadi.
– Spera N xinta pa N kumesa konta-bu es lison li.
Txontxon kumesa ta splika kel lison dipos di xinta pa ka kansa sakedu pabia storia ka era kurtu:
– Na dia di nos kazamentu, dipos di festa, nu da rinkada, mi ku nha noiva xou di bola, kada un di nos na un mula, pa nha kaza di kanpu, na pundi nu sa ta baba pasa lua di mel.
– I kuze ki kontise, nha donu? – purgunta Txuka.
– Nu bai ti te, nha mula mua. Mua, ka ta da nen 1 pasu pa frenti! N dixi di mula, N bai na frenti ku pe na txon i mula bai nha tras. Un bokadu, N volta pa mula, N papia ku el, ku vos di autoridadi: “Mula, dja 1 ka ta 3!”. A sigir, N monta mula, nu kontinua viaji.
– Mas, so kel la ki kontise, papa? – purgunta Txika, kode di Txontxon, ki staba ardigada ta obi kel storia.
– Kalma! Sima N sa ta flaba, nu kontinua viaji. Pasa mas un bokadu, mula torna mua. N ta da-l ku bargadju boi, el ka ta sai di se lugar. Xatiadu si, N torna dixi, N po pe na kaminhu ku mula nha tras, ta bai dretu. Kantu nu txiga na pe di un subida, N torna volta pa mula, N fla-l, di es bes, ku raiba: “Mula, dja 2 ka ta 3!” A sigir, N torna monta mula, nu kontinua viaji dentu kaminhu, kontu ka ten.
– Si kadjar kel mula sa ta fikaba kansadu. Pur isu el ta paraba pa bu dixi pa el pode diskansa un poku? – purgunta, Txeka, di 13 anu di idadi i netu di Txontxon, ki staba xintadu lapu na txon, frenti se donu, boka abertu so di gana obi kel storia sabi.
– Ki kansadu, ki nada! El tenba e mania. Kel li, sin! Modi ki el ta kansa antis di 1 ora di kaminhada, inda pur sima, ta bai divagar pabia di Nhanha ki ka sabeba monta mutu ben. Mas, se mania kusta-l karu!
– Kusta-l karu?! Pamodi? – purgunta, Txiku, ki dja kumesaba atxa kel storia interesanti.
– Eh! Nu bai ti te, mula torna mua pa tirseru bes! N da-l ku spora, mas el fika pregadu na kel mesmu kabu, ka ta bai nen un jota.
– I? – purgunta, di novu, Txuka, ki dja skeseba di badju.
– Npos N dixi del, N pega nha pistola, N da-l tiru dentu testa ban! Mula kai seku rusu!
– Ah nha genti! Mas, vovo?! – Txuka ñuli Txontxon, ta prutesta.
– Bu sa ta odja?! E asi propi ki bu dona riaji! El kumesa ta txoma-m di runhu, di dodu i di otus nomi. Nton N volta pa bu dona, ta treme so di raiba, N da-l, ku vos di nhu rei, kel lison ki el ka skese pa dia di oji: “Mudjer, dja 1 ka ta 3!”
Marsianu nha Ida padri Nikulau Ferera
